آلودگی- همشهري آنلاين:
بحران همچنان ادامه دارد. ماجراي زباله‌هاي بيمارستاني همچنان در كشور به‌صورت يك بحران جدي ادامه دارد.

 قرار بود وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با ايجاد زباله سوزهاي صنعتي موضوع دفع زباله‌هاي بيمارستاني را براي هميشه حل كند. اما تاكنون اتفاقي نيفتاده است. در حقيقت، هم اكنون در بيشتر شهرهاي ايران زباله‌هاي بيمارستاني در كنار زباله‌هاي شهر دفع مي‌شود و مسلما اين امر مي‌تواند بسيار خطرناك باشد.

زباله‌هاي بيمارستاني شامل موادي هستند كه با توجه به نوع كار و وظيفه در هر بخش بيمارستاني، متفاوتند. به‌عنوان مثال زباله بخش عفوني يا اطاق عمل، با مواد زايد آزمايشگاه يا بخش راديولوژي، تفاوت محسوسي دارد و طبق يك بررسي‌ها، زباله بخش‌هاي مختلف بيمارستان‌ها به 7 گروه تقسيم مي‌شوند.

زباله‌هاي معمولي بيمارستان عموماً شامل زباله‌هاي مربوط به بسته بندي مواد و ديگر زباله‌هاي پرسنل شاغل در بيمارستان و خوابگاه‌هاي آنهاست. زباله‌هاي پاتولوژيكي شامل بافت‌ها، ارگان‌ها، قسمت‌هاي مختلف بدن، پنبه‌هاي آغشته به خون و چرك و مواد دفعي بدن همچون نمونه‌هاي مدفوع و ادرار و غيره جزء اين گروه از مواد زايد، محسوب مي‌شوند.
مواد زايد راديواكتيو شامل جامدات، مايعات و گازها بوده و در برخي از بخش‌ها و آزمايشگاه‌هاي بيمارستان‌ها وجود دارد كه جمع‌آوري و دفع آنها داراي خصوصيات ويژه‌اي است.

مواد زايد شيميايي شامل جامدات، مايعات و گازهاي زايد است كه به وفور در بيمارستان‌ها وجود دارد، در بخش‌هاي تشخيص و آزمايشگاه‌ها ماحصل نظافت و ضدعفوني بيمارستان، وسايل و ابزار تنظيف و ضدعفوني به انضمام داروها و وسايل دور ريختني اطاق عمل بخش ديگري از اين فضولات را تشكيل مي‌دهند.

بدون ترديد، نمي‌توان اين حجم از زباله‌ها را كه گاه تا صدها تن در روز در شهرهاي مختلف و پرجمعيت توليد مي‌شود مانند زباله‌هاي شهري در محيط رها‌سازي‌ كرد. آثار تخريبي زباله‌هاي بيمارستاني كمتر از انواع صنعتي نيست. اگر زباله‌هاي صنعتي موجب تغيير اكولوژيكي و زيست‌محيطي مي‌شود، زباله‌هاي بيمارستاني موجب گسترش بيماري‌ها و امراض خطرناك شده و اگر براي انهدام آنها اقدام مناسب صورت نگيرد، مي‌تواند به بحران تبديل شود.

وزارت بهداشت اما با توجه به قوانيني كه از سوي مجلس به تصويب رسيده است اخيرا ملزم شده است تا زباله‌هاي بيمارستاني را با استفاده از زباله سوزهاي صنعتي امحا كند.
كارشناسان هشدار مي‌دهند كه با دفن زباله‌هاي بيمارستاني خطرات ناشي از ابتلا به بيماري‌هاي عفوني افزايش مي‌يابد. آنان اعلام كرده اند: با توجه به اينكه هنوز تكليف نحوه امحاي زباله‌هاي بيمارستاني مشخص نشده، كماكان اين زباله‌ها در سراسر كشور بدون رعايت مسائل زيست‌محيطي دفن مي‌شود و اين امر تهديدي جدي براي آلودگي آب‌هاي زيرزميني است.

سروش مدبري در اين باره مي‌گويد: طبق قانون مديريت پسماندها مسئول اجرايي مديريت پسماندهاي بيمارستاني وزارت بهداشت است و سازمان حفاظت محيط‌زيست در اين امر مسئوليت نظارتي دارد و درخصوص امحاي صحيح زباله‌هاي بيمارستاني سازمان حفاظت محيط‌زيست سيستم زباله سوز مركزي كه كمترين اثر زيست‌محيطي را به‌دنبال دارد انتخاب و به وزارت بهداشت ابلاغ كرده اما مسئولان وزارت بهداشت بر تعبيه سيستم اتوكلاو (بي‌خطر‌سازي‌) تاكيد دارند.

مديركل دفتر بررسي آب و خاك سازمان حفاظت محيط‌زيست معتقد است: سيستم اتوكلاو فقط زباله‌هاي عفوني را از بين مي‌برد و تاثيري بر مابقي پسماندهاي بيمارستاني ندارد و اين در حالي است كه فقط 55 درصد زباله‌هاي بيمارستاني عفوني است.

به گفته اين مسئول به‌دنبال دفن زباله‌هاي بيمارستاني در خاك و انتقال آلودگي آن به آب‌هاي زير زميني به‌طور حتم شاهد انتقال انواع عفونت‌ها و شيوع بيماري‌ها خواهيم بود.
مديركل دفتر بررسي آب و خاك سازمان حفاظت محيط‌زيست به كشورهاي مختلف جهان و عملكرد آنان اشاره مي‌كند و مي‌افزايد: در آمريكا، سالانه 130 هزار نفر به‌دليل آلودگي زباله‌هاي بيمارستاني دچار بيماري‌هاي عفوني مي‌شوند و اين در حالي است كه 6 درصد از اين تعداد مبتلا به بيماري ايدز و هپاتيت B مي‌شوند و درصورتي‌كه فكر اساسي براي نحوه صحيح رفع آلودگي زباله‌هاي بيمارستاني در كشور نشود، ما نيز گرفتار اين وضعيت خواهيم شد.

مدبري همچنين اظهار مي‌دارد: در حال حاضر براساس برآورد جهاني رفع آلودگي يك متر مربع خاك بين 50 دلارتا 5 هزار دلار هزينه دارد و اين در حالي است كه در ايران، روزانه 80 تن زباله بيمارستاني بدون رعايت مسائل زيست‌محيطي دفن مي‌شود و حجم بسياري از خاك را آلوده مي‌كند.

قانون مديريت پسماند ابتداي سال گذشته به وزارت بهداشت ابلاغ شد كه براساس آن اين وزارتخانه موظف شده بود تا نحوه دفع زباله‌هاي بيمارستاني را مديريت كند. اما با گذشت تقريبا يك سال، چندي پيش وزارت بهداشت اعلام كرد كه بخش خصوصي را براي بي‌خطر‌سازي‌ زباله‌هاي بيمارستاني به كار گرفته است.

اين در حالي است كه آمارها نشان مي‌دهد سالانه 130 هزار نفر به‌علت آلودگي پسماندهاي بيمارستاني به بيماري‌هاي عفوني مبتلا مي‌شوند و 6 درصد نيز به ايدز و هپاتيت دچار مي‌شوند.

ماجرا هنگامي نگران‌كننده مي‌شود كه بدانيم در حال حاضر بيش از 70 درصد زباله‌هاي بيمارستاني كه از مراكز درماني دفع مي‌شود، عفوني بوده و موجب بروز بيماري‌هاي مختلف مي‌شود.